Wie verzamelt het plastic in onze tassen? De afvalrapers van India

Met elke Re.27 Daypack geef je 27 plastic flessen een nieuw leven. Maar voordat die flessen garen worden, moet iemand ze oprapen. In India is dat meestal een afvalraper: iemand die zijn brood verdient met het verzamelen, sorteren en verkopen van wat anderen weggooien. Over hen gaat dit artikel. Wie ze zijn, hoe het systeem werkt en wat een fairtradepartner wel en niet kan veranderen.

Recycling in India draait op mensen

Het meeste plastic dat in India wordt gerecycled, begint niet bij een vuilniswagen of een sorteermachine. Het begint bij mensen te voet, met zakken en handkarren, op straat, op stortplaatsen en in flatwijken.

Schattingen van het aantal afvalrapers in India lopen uiteen van 1,5 tot 4 miljoen (Forum Umwelt und Entwicklung, 2024). Wereldwijd gaat het volgens het meest genoemde cijfer om zo'n 15 miljoen mensen. De Alliance to End Plastic Waste schat dat ongeveer 80% van de plasticinzameling in India leunt op deze informele sector.

Informeel betekent precies dat. De meeste afvalrapers hebben geen contract, geen vast loon en geen beschermende uitrusting. Ze verkopen wat ze vinden aan kleine opkopers, die het doorverkopen aan grotere handelaren, die het weer aan recyclers leveren. De prijs onderaan die keten beweegt mee met de markt. Zakt die prijs, dan dragen de afvalrapers het grootste deel van het risico.

Wat afvalrapers verzamelen

Afvalrapers verzamelen waar iemand voor wil betalen. PET-flessen, het heldere plastic van water- en frisdrankflessen, horen bij de materialen die dit systeem het best terugwint.

Een onderzoek uit 2017 van het CSIR National Chemical Laboratory, gepubliceerd samen met brancheorganisatie PACE, schatte dat zo'n 90% van het PET in India werd teruggewonnen: ongeveer 65% gerecycled bij geregistreerde bedrijven, 15% in de informele sector en 10% thuis hergebruikt. Het is een ouder cijfer, gesteund door de industrie, en hergebruik telt mee. Toch is de richting duidelijk. In India blijft een lege PET-fles zelden liggen.

Wat dat betekent voor "ocean-bound plastic"

Dit is het eerlijke deel. Ocean-bound plastic is plastic in kustgebieden dat in zee kan belanden als niemand het opruimt. Als afvalrapers in India de meeste PET-flessen al terugwinnen, kan een tas van gerecycled plastic niet zomaar zeggen dat elke fles erin anders in de oceaan was beland. Voor veel flessen is dat niet het hele verhaal.

De nuttigere vraag is een andere: wie deed het werk, en onder welke voorwaarden? Daar maakt een inzamelpartner echt verschil.

Onze inzamelpartner: Plastics For Change

Het plastic in onze keten wordt ingezameld via Plastics For Change, een sociale onderneming uit Bengaluru. Die verbindt afvalrapers en lokale opkopers met merken die herleidbaar gerecycled plastic willen.

Volgens Plastics For Change is hun model erop gericht afvalrapers een eerlijke prijs, een voorspelbaarder inkomen en betere werkomstandigheden te geven, plus toegang tot ondersteuning zoals zorg, onderwijs en kleine leningen. De organisatie geeft aan dat veel van de afvalrapers met wie ze werkt uit gemeenschappen komen die te maken hebben met kastediscriminatie.

Een aantal dingen over Plastics For Change kun je zelf controleren:

• Het was de eerste plasticrecycler die geverifieerd werd door de World Fair Trade Organization (WFTO). Die verificatie toetst een organisatie aan de 10 principes van fair trade, waaronder een eerlijke prijs, geen kinderarbeid of dwangarbeid en goede werkomstandigheden.
• Het is een gecertificeerde inzamelorganisatie binnen het Ocean Bound Plastic-certificeringsprogramma van Zero Plastic Oceans en Control Union Certifications.
• Het is een gecertificeerde B Corp en meldt de eerste organisatie te zijn die in februari 2024 werd gecertificeerd volgens de Social+OBP-standaard.

Wat we wel en niet kunnen claimen

Bij certificering ronden veel merken naar boven af. Wij zijn liever precies.

• De Ocean Bound Plastic-certificering ligt op ketenniveau, bij onze partner. The BlueWave Collective heeft als merk die certificering nog niet. Certificering op merkniveau is een doel waar we aan werken, geen feit.
• De fairtradeverificatie is van Plastics For Change, niet van ons. Onze tassen dragen geen fairtradekeurmerk.
• We kunnen je niet vertellen wie de flessen in jouw rugzak heeft opgeraapt. We kunnen je wel vertellen via welk systeem ze kwamen, en waaraan dat systeem wordt getoetst.

Dat is minder dan een perfect verhaal. Het is wel een waar verhaal.

Wat er verandert als inzameling eerlijk is

India begint afvalrapers te erkennen in beleid. De Solid Waste Management Rules uit 2016 verplichten deelstaten en unieterritoria om routes te maken waarmee de informele sector een plek krijgt in de afvalketen (Centre for Science and Environment). Hoe ver dat al op straat is doorgedrongen, verschilt sterk per stad.

Merken kunnen op één manier sneller zijn dan beleid: door te kiezen waar ze inkopen. Als een merk betaalt voor gerecycled plastic uit een geverifieerde fairtradeketen, komt meer van dat geld terecht bij de mensen aan het begin van de keten, onder betere voorwaarden. Dat lost de informele economie niet op. Het maakt één keten daarbinnen stabieler en zichtbaarder.

Daarom werken we zo. Niet omdat een tas daardoor perfect wordt, maar omdat de mensen die de eerste en zwaarste stap zetten niet al het risico zouden moeten dragen.

Van fles tot tas

Na de inzameling worden flessen gesorteerd, gewassen, tot vlokken versnipperd en gesmolten tot korrels. Van die korrels wordt garen gesponnen, en van dat garen wordt stof geweven voor tassen zoals de Re.27 Daypack. De naam zegt het al: Re.27 staat voor 27 plastic flessen. Er past je laptop in, je lunch en een extra laag, en dankzij de waterafstotende coating kan hij tegen een bui.

Elk model in de rugzakcollectie draagt zijn eigen aantal flessen in de naam. En wil je weten hoe onze samenwerking begon? Lees dan het verhaal achter onze inzameling.

Veelgestelde vragen

Hoeveel afvalrapers zijn er in India?

Schattingen lopen uiteen van 1,5 tot 4 miljoen. Omdat het werk informeel is, telt niemand het precies.

Is ocean-bound plastic hetzelfde als oceaanplastic?

Nee. Oceaanplastic is al in zee beland. Ocean-bound plastic wordt op land ingezameld, in kustgebieden, voordat het zover komt.

Zijn BlueWave-tassen fairtrade gecertificeerd?

Nee. Onze inzamelpartner Plastics For Change is geverifieerd door de World Fair Trade Organization. De tassen zelf dragen geen fairtradekeurmerk, en we doen ook niet alsof.